Prostat Kanseri: Erkeklerde En Yaygın Kanser Türü (2026 Rehberi)

Prostat kanseri, prostat bezindeki hücrelerin kontrolsüz çoğalması sonucu oluşan kötü huylu tümördür. Erkeklerde en yaygın kanser türüdür ve dünya genelinde her yıl yaklaşık 1,5 milyon yeni vaka görülür (GLOBOCAN 2022-2025 verileri, 2026 tahminleri ile artış devam ediyor). Türkiye'de erkek kanserlerinin yaklaşık %20-25'ini oluşturur; her 8-10 erkekten biri yaşamı boyunca bu hastalığa yakalanma riski taşır.

Erken evrede yakalandığında tedavi edilebilirliği çok yüksektir – lokalize evrede 5 yıllık sağkalım oranı %99 civarındadır (Amerikan Kanser Derneği 2025-2026 verileri).

Belirtiler Nelerdir?

Erken dönemde genellikle belirti vermez; bu yüzden düzenli tarama çok önemlidir. İleri evrede ortaya çıkan yaygın belirtiler:

- İdrar yaparken zorlanma, zayıf akım veya kesintili idrar

- Sık idrara çıkma (özellikle gece)

- İdrarda kan (hematüri) veya meni kanı

- Pelvis, kalça, sırt veya kemiklerde ağrı (metastaz belirtisi)

- Sertleşme sorunu (erektil disfonksiyon)

- İdrar kaçırma veya idrar tutamama

Bu belirtiler iyi huylu prostat büyümesi (BPH) gibi başka nedenlerden de olabilir; mutlaka üroloji uzmanına başvurun!

Risk Faktörleri

- Yaş ilerlemesi (en güçlü faktör; 65+ yaşta çok sık)

- Aile öyküsü (baba/kardeş prostat kanseri)

- Afrika kökenli erkeklerde daha yüksek risk

- Obezite, yüksek yağlı beslenme, hareketsiz yaşam

- Sigara ve aşırı alkol (dolaylı etki)

Yaklaşık %70-80 vaka bilinen risk faktörü olmadan gelişir, ancak erken tarama hayat kurtarır.

Tanı Yöntemleri (2026 Güncel Öneriler)

- PSA (Prostat Spesifik Antijen) kan testi → 50 yaş üstü erkeklerde düzenli önerilir (yüksek riskte 40-45 yaşından başla). PSA >4 ng/mL şüphe yaratır; >10 ng/mL'de kanser olasılığı %50+

- Dijital rektal muayene (DRE) → Doktor parmakla prostatı kontrol eder

- Multiparametrik MR (mpMRI) → Biyopsi öncesi şüpheli alanları gösterir

- Prostat biyopsisi → Kesin tanı için altın standart (TRUS rehberliğinde)

- Kemik taraması, BT/MR → Metastaz şüphesinde

NCCN ve EAU 2026 rehberleri: Risk bazlı tarama, mpMRI + hedefli biyopsi vurgusu.

Evreler

- Evre 1-2 (Lokalize): Kanser prostat içinde sınırlı – sağkalım %98-100

- Evre 3 (Yerel yayılım): Çevre dokulara geçmiş – tedaviyle yüksek başarı

- Evre 4 (Metastatik): Kemik/lenf nodu/uzak organlara yayılmış – kronik yönetilir, yeni tedavilerle uzun sağkalım mümkün

Gleason skoru (Grade Group) ve PSA ile risk grupları (çok düşük, düşük, orta, yüksek, çok yüksek) belirlenir.

Tedavi Yöntemleri (2026 Güncel Yaklaşımlar)

Kişiye özel, multidisipliner ekip planlar:

- Aktif izlem → Çok düşük/düşük riskli, yavaş büyüyen kanserlerde (tedavi yerine takip)

- Cerrahi → Radikal prostatektomi (robotik/laparoskopik; sinir koruyucu seçenekler)

- Radyoterapi → Dıştan (EBRT) veya brakiterapi (içten); hassas IMRT/SBRT teknikleri

- Hormon tedavisi → Androjen deprivasyon (ADT) + yeni nesil ilaçlar (abirateron, enzalutamid, darolutamid)

- Kemoterapi → Docetaxel veya cabazitaxel (ileri evre)

- Hedefe yönelik ve immünoterapi → PARP inhibitörleri (BRCA mutasyonu), PSMA hedefli radyoterapi (Lu-177), yeni immün tedaviler

Modern yaklaşımlarla prostat kanseri artık çoğu erkekte kronik yönetilebilir bir hastalıktır; erken tanı ile neredeyse tamamen tedavi edilebilir.

Önleme ve Erken Tanı Önerileri

- 50+ yaş düzenli PSA + muayene (yüksek riskte erken başla)

- Sağlıklı kilo, Akdeniz tipi beslenme, düzenli egzersiz

- Sigara/alkol sınırlama

- Yüksek risk grubunda genetik test (BRCA vs.)

Erken teşhis hayat kurtarır! Şüphede kalmayın, üroloji uzmanına gidin.